วางแผนภาษีมรดกและภาษีการรับให้ (อัปเดต 2569)

เขียนโดย เกรียงศักดิ์ เหล่าอาภาสุวงศ์, CFP® · อัปเดตล่าสุด 9 พฤศจิกายน 2569

บทย่อ: ภาษีมรดกในไทยเก็บจากผู้รับมรดกแต่ละคน เฉพาะส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท ในอัตรา 5% หากผู้รับเป็นบุพการีหรือผู้สืบสันดาน และ 10% หากเป็นบุคคลอื่น มรดกที่คู่สมรสชอบด้วยกฎหมายได้รับจากเจ้ามรดกไม่ต้องเสียภาษีตามมาตรา 3(2) และสินสมรสกึ่งหนึ่งที่เป็นของคู่สมรสอยู่แล้วก็ไม่ใช่มรดก การทยอยให้ทรัพย์สินขณะมีชีวิตช่วยลดภาษีได้ เพราะผู้รับที่เป็นบุตรหรือบิดามารดาได้รับยกเว้นภาษีการรับให้ไม่เกิน 20 ล้านบาทต่อปี และผู้รับอื่น 10 ล้านบาทต่อปี

มรดกเกินเท่าไรต้องเสียภาษี?

ต้องเสียเมื่อมรดกสุทธิที่ผู้รับคนหนึ่งได้จากเจ้ามรดกคนเดียวเกิน 100 ล้านบาท ตามพระราชบัญญัติภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 โดยนับทรัพย์สิน 5 ประเภท ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ หลักทรัพย์ เงินฝาก ยานพาหนะที่มีทะเบียน และทรัพย์สินทางการเงินอื่นตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา (ปัจจุบันยังไม่มีการกำหนดเพิ่ม) รวมทรัพย์สินในต่างประเทศสำหรับผู้รับที่มีสัญชาติไทย

ตัวอย่าง: ทรัพย์สิน 200 ล้านบาท บุตร 1 คน

• ไม่วางแผน: บุตรรับมรดก 200 ล้านบาท เสียภาษี (200 − 100) × 5% = 5 ล้านบาท
• ทยอยให้ปีละ 20 ล้านบาท เป็นเวลา 5 ปี: โอนได้ 100 ล้านบาทโดยไม่เสียภาษีการรับให้ มรดกที่เหลือ 100 ล้านบาทไม่เกินเกณฑ์ ภาษีมรดกเป็น 0 บาท (ไม่รวมค่าธรรมเนียมโอนที่ดินและภาษีอื่นที่เกี่ยวข้อง)
• ข้อควรระวัง: ทรัพย์สินแต่ละประเภทมีต้นทุนการโอนต่างกัน และการให้เร็วเกินไปทำให้ผู้ให้เสียสิทธิ์ควบคุมทรัพย์สิน จึงมักทำคู่กับบริษัท Holding หรือ Trust

เครื่องมือวางแผนภาษีมรดกมีอะไรบ้าง?

• ทยอยให้ขณะมีชีวิต: ใช้สิทธิยกเว้นภาษีการรับให้ 20 ล้านบาทต่อปีสำหรับบุตรหรือบิดามารดา เหมาะกับครอบครัวที่ต้องการลดขนาดกองมรดกล่วงหน้า
• พินัยกรรม: กำหนดว่าทายาทแต่ละคนได้อะไร ลดข้อพิพาท และช่วยวางสัดส่วนให้ผู้รับแต่ละคนไม่เกินเกณฑ์ 100 ล้านบาท
• บริษัท Holding ของครอบครัว: ถือทรัพย์สินผ่านบริษัท แล้วทยอยโอนหุ้นแทนการโอนทรัพย์สินทีละชิ้น โดยผู้ให้ยังควบคุมการบริหารได้
• Trust ต่างประเทศ: แยกความเป็นเจ้าของออกจากผู้รับประโยชน์ เหมาะกับทรัพย์สินในต่างประเทศและครอบครัวที่ทายาทอยู่หลายประเทศ
• ประกันชีวิต: สร้างเงินสดให้ทายาทใช้ชำระภาษีและค่าใช้จ่าย โดยไม่ต้องรีบขายทรัพย์สิน
• ธรรมนูญครอบครัว: วางกติกาการบริหารทรัพย์สินและธุรกิจครอบครัว เพื่อลดความขัดแย้งระหว่างรุ่น

ดูบริการที่เกี่ยวข้อง: วางแผนมรดกและส่งต่อธุรกิจครอบครัว · บริษัท Holding และ Trust · วางแผนพินัยกรรม · วางแผนภาษีบุคคลธรรมดา

คำถามที่พบบ่อย

มรดกเกินเท่าไรต้องเสียภาษี?

ต้องเสียเมื่อมรดกที่ผู้รับคนหนึ่งได้จากเจ้ามรดกคนเดียว หักหนี้ที่ตกทอดมาแล้ว เกิน 100 ล้านบาท เสียเฉพาะส่วนที่เกิน อัตรา 5% หากผู้รับเป็นบุพการีหรือผู้สืบสันดาน และ 10% หากเป็นบุคคลอื่น เช่น ลูกคนหนึ่งได้มรดก 150 ล้านบาท เสีย (150 − 100) × 5% = 2.5 ล้านบาท

ใครเป็นคนเสียภาษีมรดก และต้องยื่นเมื่อไร?

ผู้รับมรดกแต่ละคนเป็นผู้เสียภาษี คำนวณแยกตามเจ้ามรดกแต่ละราย ต้องยื่นแบบ ภ.ม.60 และชำระภาษีภายใน 150 วันนับจากวันที่ได้รับมรดก ยื่นผ่าน e-Filing ได้ และขอผ่อนชำระได้ตามเงื่อนไขของกรมสรรพากร

คู่สมรสต้องเสียภาษีมรดกไหม?

ไม่ต้องเสีย พระราชบัญญัติภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 มาตรา 3(2) กำหนดว่ากฎหมายนี้ไม่ใช้บังคับแก่มรดกที่คู่สมรสของเจ้ามรดกได้รับจากเจ้ามรดก ต้องเป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย ส่วนสินสมรสกึ่งหนึ่งที่เป็นของคู่สมรสอยู่แล้วไม่ใช่มรดกตั้งแต่ต้น เช่น สินสมรส 400 ล้านบาท ภรรยาเป็นเจ้าของ 200 ล้านบาทอยู่แล้ว และรับมรดกส่วนของสามีอีก 200 ล้านบาท ภรรยาไม่ต้องเสียภาษีมรดก แต่เมื่อภรรยาส่งต่อทรัพย์สินให้บุตรในอนาคต บุตรต้องเสียภาษีมรดกส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท จึงควรวางแผนการส่งต่อทั้งสองรุ่นไปพร้อมกัน

ทรัพย์สินที่อยู่ต่างประเทศนับรวมเป็นมรดกไหม?

นับรวม หากผู้รับมรดกมีสัญชาติไทย หรือเป็นคนต่างชาติที่มีถิ่นที่อยู่ในไทยตามกฎหมายคนเข้าเมือง ต้องนับทรัพย์สินทั้งในและนอกประเทศ ส่วนผู้รับที่เป็นคนต่างชาติและไม่มีถิ่นที่อยู่ในไทย นับเฉพาะทรัพย์สินที่อยู่ในไทย

ทรัพย์สินอะไรบ้างที่ต้องเสียภาษีมรดก?

กฎหมายนับ 5 ประเภท ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ หลักทรัพย์ เงินฝาก ยานพาหนะที่มีทะเบียน และทรัพย์สินทางการเงินอื่นตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีการกำหนดเพิ่ม ทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในรายการนี้ เช่น ทองคำ เครื่องประดับ งานศิลปะ ไม่นำมาคำนวณ

โอนที่ดินให้ลูก ต้องเสียภาษีและค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง?

กรณีพ่อหรือแม่ยกให้บุตรชอบด้วยกฎหมายโดยไม่มีค่าตอบแทน เสียค่าธรรมเนียมโอน 0.5% ของราคาประเมิน อากรแสตมป์ 0.5% และภาษีเงินได้ 5% เฉพาะส่วนที่เกิน 20 ล้านบาท ไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ เช่น บ้านราคาประเมิน 21 ล้านบาท จ่ายรวม 260,000 บาท

ทยอยให้ทรัพย์สินลูกช่วยลดภาษีมรดกได้จริงไหม?

ได้ เพราะทรัพย์สินที่ให้ไปแล้วไม่เป็นมรดก บุตรหรือบิดามารดาที่รับให้ได้รับยกเว้นภาษีไม่เกิน 20 ล้านบาทต่อปี ส่วนที่เกินเสีย 5% เช่น ทรัพย์สิน 200 ล้านบาท ลูก 1 คน ถ้าไม่วางแผนเสียภาษีมรดก 5 ล้านบาท แต่ถ้าทยอยให้ปีละ 20 ล้านบาท 5 ปี มรดกที่เหลือ 100 ล้านบาทไม่เกินเกณฑ์

ค่าปรึกษาวางแผนมรดกที่ FTA เท่าไร?

ค่าปรึกษามาตรฐานขั้นต่ำ 10,000 บาทต่อชั่วโมง (ยังไม่รวม VAT 7%) สำหรับงานวางแผนมรดก ลูกค้าชำระค่าที่ปรึกษาขั้นต่ำก่อน และหลังจากคุยสรุปข้อมูลเบื้องต้น บริษัทจะส่งหนังสือเสนองานตามขอบเขตงานที่ลูกค้าต้องการ

นัดปรึกษา CFP® เรื่องภาษีมรดก →

แหล่งอ้างอิง: พระราชบัญญัติภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 · กรมสรรพากร: การยื่นแบบและชำระภาษีการรับมรดก